Enosis ve Eoka Nedir?

Enosis kelime anlamı olarak bir ülkenin sınırlarına katılma, o ülkeye bağlanma yani ilhak anlamı taşımaktadır. 1930’lu yıllarda Birleşik Krallık himayesinde yer alan Kıbrıs’ın Yunanistan’a bağlanması süreci ve ideali Enosis olarak adlandırılmıştır. Bir tür düşünce olarak ortaya çıkan bu sürecin tamamlanması için Kıbrıslı Rumlar tarafından Eoka adıyla terör odaklı bir örgüt kurulmuştur. Başta Kıbrıs’taki İngiliz hakimiyetini hedef alan örgüt 1958 yılından itibaren Türk vatandaşlarımıza yönelik saldırılar düzenlemeye başlamıştır.

Yunanistan 2.Dünya Savaşının ardından Kıbrıs’ın ilhakı için resmen İngiltere’nin kapısını çalar. 1954 yılında bu girişimi BM’ye taşır. Ancak bu girişimler umduğu sonuca ulaşmaz ve kabul görmez. Bu durum beraberinde Eoka örgütünün kurulmasını getirir. Amaç Kıbrıs’a hükmeden İngilizleri yıldırmaktır. Ancak zamanla hedefe Türk vatandaşlar yerleşir. Buna karşılık Kıbrıslı Türklerde 1955’te önce Volkan sonra da Türk Mukavemet Teşkilatı (TMT) gibi örgütler kurarak haklarını yedirmeyeceklerini ortaya koydular. Bu durum zamanla iç savaş haline dönüşür ve Türkiye ile Yunanistan 1960 yılında bu karmaşayı çözmek için masaya oturur. Londra ve Zürih Antlaşmaları imzalanır ve Bağımsız Kıbrıs Cumhuriyeti kurulur. Türkiye, Yunanistan ve İngiltere garantör devletlerdir.

Bağımsız Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Cumhurbaşkanlığına Rum lider Makarios, yardımcılığına da Türk lider Dr. Fazıl Küçük getirilir. Ancak Eoka örgütünün Türklere yönelik saldırıları devam eder ve Kanlı Noel adı ile anılan bir baskında 24 Türk vatandaşı öldürülür. Türkiye buna misilleme olarak Rum mevzilerini bombalar. Bu saldırı ve sonrasında yaşananlar Türk tarafında Rumlarla birlikte yaşanılamayacağı izlenimini yerleştirir.

1964’te ABD Başkanı Johnson, İnönü’ye Kıbrıs’a yönelik herhangi bir harekatın karşısında olduğu yönünde bir mektup gönderir ve Yunanların tarafında olduğunu ilan eder. Bu durum Türk Amerikan ilişkilerinin bozulmasına yol açar. Bunun akabinde Yunanistan Akritas Planı ile Kıbrıs ile birleşme planları yapmaktadır. Tüm bu gelişmelerin akabinde Türk tarafı Geçici Türk Yönetimi’ni kurar ve başkanlığa Fazıl Küçük, yardımcılığına da Rauf Denktaş getirilir.

Eoka örgütü Enosis hayalinin daha fazla sekteye uğramaması için 1974’te pasif bulduğu Makarios’u darbe ile indirir ve yerine Nikos Sampson’u Cumhurbaşkanı ilan eder. Beraberinde Kıbrıs Elen Cumhuriyeti’nin kurulduğunu ilan ederler. Türkiye bunun bir Yunan oyunu olduğunu belirterek, Kıbrıs topraklarındaki haklarından asla taviz vermeyeceğini belirtir ve Kıbrıs Barış Harekatı başlar. Bm’in araya girmesiyle bir süre harekata ara verilir ve müzakere süreci başlar ancak hiçbir ilerleme katedilemeyince Kıbrıs Barış Harekatı devam eder. Türkiye adanın üçte birinde hakimiyetini sağlar ve 1975’te Rauf Denktaş önderliğinde Kıbrıs Türk Federe Devleti kurulur. 1983’te Kıbrıs Türk Cumhuriyeti olarak isim değişikliğine gidilir.

E-bültene Abone Ol Merak etmeyin. Spam yapmayacağız.

İlgili Yazılar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Hızlı yorum için giriş yapın.